Marokko. Ik ben er nog nooit geweest, maar soms komt het land op je pad. Afgelopen december in Parijs maakte de Marokkaanse eigenaresse van een eethuis gezonde Marokkaanse thee voor ons. Een flinke schep kurkuma uit Agadir ging in het glas (‘de beste van de wereld’ zei ze), een klein beetje zwarte peper voor wat pit, een flinke lepel honing en heet water. We dronken die goudgele godendrank, met veel liefde gemaakt, en onze gedachten dwaalden af naar dat land waar we ooit heen willen.

Zaterdag voor een week, waren we bij het feestelijk concert van het Amsterdams Andalusisch Orkest in de Meervaart. De nieuwe cd met de titel Andalusian Currents werd er gepresenteerd. Gekleed in kleurrijke djellaba’s namen de muzikanten het publiek mee op een reis vol mystiek en vrolijkheid. Hoe graag had ik hun kleding van dichtbij willen bekijken en er foto’s van gemaakt. Terwijl ik dit schrijf,  luister ik op Spotify naar dit geweldig orkest van rasmuzikanten.

Kaftans en djellaba’s, dat is het beeld dat veel mensen hebben als ze aan Marokkaanse kleding denken. Daar is natuurlijk niets mis mee, want het zijn prachtige traditionele kledingstukken die nog veel gemaakt en gedragen worden. Soms zie ik op Instagram foto’s van een Marokkaanse bruiloft waar vrouwen de meest fantastische kaftans dragen vol goudborduursel en glanzende pailletten.

Dat er ook andere, hedendaagse mode uit Marokko komt, is te zien op de tentoonstelling ‘MOḌA. Moroccan Fashion Statements’ in het Centraal Museum te Utrecht. MODA is spreektaal voor mode in het Marokkaans en Tamazight.

Ninke Bloemberg, die de tentoonstelling met Zineb Seghrouchni samenstelde, vertelt in de (in drie talen, Nederlands, Engels en Arabisch uitgevoerde) catalogus: ‘Ongeveer een derde van de Utrechters met een migratieachtergrond is van Marokkaanse komaf. Als museum stelden we ons de vraag: Wat doen wij met dit gegeven, hoe kunnen we aansluiting vinden?’

Over meer zichtbaarheid van de groep zegt Zineb: ‘Ondanks de negatieve verhalen die in de media verkondigd worden, is het een groep die op vele vlakken – artistiek, maar ook economisch en maatschappelijk – enorme waarde creëert. Dat mag meer gezien worden.’

Dit zijn al twee redenen waarom je de informatieve, verrassende tentoonstelling zou moeten  zien.

Het is geen bomvolle expositie – ook wel eens fijn- maar de kledingstukken die er staan, vertellen bijzondere verhalen. Mij raakte de combinatie van traditioneel ambacht met moderne kleding.

Ik werd direct getroffen door twee architecturale creaties van Maison Sara Chraïbi.

Ze komen uit de collectie La Terre (de aarde) en verwijzen naar de grote aardbeving in 2023 die de 12de-eeuwse Timmel moskee in de Hoge Atlas zwaar beschadigde.

Borduurwerk is belangrijk Marokkaans erfgoed. Voor veel vrouwen was het in de tijd van het analfabetisme een manier om zich uit te drukken. Een van de pioniers was Tamy Tazi (Melilla, 1928).

Veertig jaar was ze bevriend met Yves Saint Laurent die in de zestiger jaren samen met zijn partner Pierre Bergé een huis kocht in Marokko en daar vaak was om zijn collecties te ontwerpen. Vanuit een grote liefde voor traditioneel Marokkaans borduurwerk verzamelde Tamy Tazi dat als inspiratie voor haar creaties.

Een heel ander soort borduurwerk is te zien in het unieke werk van Maison ARTC.

Ogen en gezichten op een grote cape kijken je aan. Ook hier weer de aandacht voor het eigen erfgoed, voor de eigen cultuur, een samengaan van individualiteit en authenticiteit.

In de tweede ruimte viel ik als een blok voor het jasje van het merk YU:SRA. Dit merk van Youssa Benaya haalt inspiratie uit de Berber cultuur. Het is dat ik al getrouwd ben, maar het is een jasje dat ik bij mijn trouwen had willen dragen!

Natuurlijk ken ik de traditionele Marokkaanse sloffen, babouches genoemd. Op de foto’s, gemaakt door Hassan Haijaj dragen de modellen ‘streetstyle’ kleding vol kleurrijke Marokkaanse stijlelementen. Daaronder babouches die gemaakt zijn van de bekende geruite plastic tassen.

De klassieke zijden knoopjes van de djellaba zijn gemaakt in regenboogkleuren.

Op zijn Instagram pagina zijn veel kleurrijke foto’s te zien die een uniek perspectief laten zien op cultuur en identiteit in een moderne, geglobaliseerde wereld

Erg goed is het werk gemaakt door de meiden van het BOKS Cultuurhuis. De kledingstukken Bloemenzee en Go Cargo laten zien dat ze heel wat creativiteit in hun mars hebben. Bovendien moet het wel geweldig voor ze zijn dat hun kledingstukken in deze modetentoonstelling staan.

De installatie van Said Mahrouf vertelt het verhaal van een kledingstuk dat nog verbonden is met het goudbrokaat weefgetouw.

Hij maakte dit werk samen met Esmail Ouriagli Essafi, de zoon van Abdelkader Ouazzani, die een van de allerlaatste goudbrokaatwevers in Fez is.

In deze schitterende film van Wendy van Wilgenburg en Arne Verbrugh zie je hoe ingewikkeld het is om het gouden weefsel te maken.
Het is een ode aan dit ambacht dat met uitsterven bedreigd wordt.

Natuurlijk is er nog meer te zien op deze rijke tentoonstelling en kom je meer te weten over de huidige mode van Marokko. Ga er heen en laat je verrassen!

De catalogus ging natuurlijk mee naar huis. Bij het doorlezen kwam ik nog drie heerlijke, vegetarische recepten tegen van Nadia Zerouali, die ik altijd de ongekroonde couscouskoningin noem.

Met dank aan Ninke Bloemberg voor een inspirerende rondleiding.

Nog te zien tot en met 2 maart 2025