We zijn weer terug van vakantie. Zoals altijd met tassen vol textiel, maar ook met foto’s en herinneringen aan vier prachtige tentoonstellingen op het gebied van mode. Mijn 67ste verjaardag vierde ik dit jaar in Parijs.

Tot 7 september is in Petit Palais de tentoonstelling ‘Worth, Inventer la haute couture’ te zien. Je moet dus snel naar Parijs als je dat nog mee wil maken.

De van oorsprong Engelse Charles Frederic Worth werd in 1825 geboren in Lincolnshire. Na verschillende banen als stof- en passementenverkoper en als adviseur verhuisde hij in 1845 van Londen naar Parijs. Om de taal goed te leren werkte hij ook daar in een stoffenwinkel en later als assistent coupeur bij Gagelin-Opigez. Hij deed het daar zo goed dat hij hoofd-coupeur werd. Hij
ontwikkelde een eigen visie op het verkopen van jurken.

Naar aanleiding van een voorbeeldjurk in een eenvoudige uni stof koos de klant een stijl en Worth bedacht daar weer de stof bij waarvan het model gemaakt zou worden. Door dit alles maakte hij naam en hij besloot, samen met de in Zweden geboren Otto Bobergh, een eigen kleermakersbedrijf te beginnen aan de Rue de la Paix.

Vandaaruit bouwde hij een imperium op en hij noemde zichzelf kunstenaar. Daarmee maakte hij duidelijk dat het ontwerpen van kleding geen nederige ambacht was, maar dat het toonaangevend kon zijn en dat je er geld mee kon verdienen.

Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de Franse haute couture.
Zijn ontwerpen trokken de aandacht van het Franse hof. Keizerin Eugénie, de vrouw van Napoleon III, kocht zijn overdadige luxe jurken en droeg ze bij belangrijke gelegenheden.

Net alleen in Europa maakte hij furore, ook rijke dames in Noord-Amerika droegen zijn creaties. Daarvoor moest die elite wel een zeereis maken, want Worth vond dat cliënten naar hem toe moesten komen.

Hij was in de positie om zijn eigen regels te stellen. Die bezoeken aan zijn salon zou je privé modeshows kunnen noemen. In een intieme, luxueuze setting showden mannequins – dat werd een beroep vanaf dat moment – de ontwerpen en de vendeuse begeleidde de clientèle naar de aankoop.

Worth was een dominante man die alles voor de klant bepaalde. Vond hij je niet geschikt of was je het niet eens met zijn voorstel, dan ging de aankoop niet door. De Franse keizerin die zijn creatie droeg, noemde hem ‘de tiran van de mode’.

In 1868 werd op het initiatief van Worth de ‘Chambre Syndicale de la Couture, des Confectionneurs et des Tailleurs pour Dame’ opgericht. Dat was een soort vakbond die zich inzette om het vak en het beleid rond het maken van kleding te verstevigen. In 1910 werd de naam veranderd in ‘Chambre Syndicale de la Couture Parisienne’ en in 1945 kreeg het de huidige naam ‘Chambre Syndicale de la Haute Couture’.

Zijn ontwerpen zijn weelderig overdadig. Meters zijde – de zijdehandel in Lyon deed goede zaken – zitten er in de rokken.

Strakke lijfjes, draperieën, kwasten en franje, bijzondere mouwen aan al die fantastische jurken.

Zelfs het onderwerp gender is te zien: geïnspireerd op een mannenjasje uit de 18de eeuw gaf hij het in zijn versie een ‘cul de Paris’ en maakte hij er zo een kledingstuk voor vrouwen van.

Ook belangrijk voor de bekendheid van zijn naam als ontwerper is de ontwikkeling van een label dat in de kledingstukken werd genaaid. Zijn handtekening is daarop te zien en natuurlijk het woord Paris.

Worth heeft veel betekend voor de ontwikkeling van de haute-couture. Met de labels signeerde hij zijn werk als kunst en hij was de uitvinder van elk jaar een nieuwe collectie. Hij was goed in reclame maken: de pers mocht beelden plaatsen van zijn ontwerpen. Hij combineerde een Engelse kniptechniek met Franse luxe.

Zelf was hij een flamboyante verschijning, een dikkige man met een zwierige, fluwelen baret.

Na zijn dood in 1895 ging het modehuis verder onder leiding van zijn zonen Gaston-Lucien en Jean-Philippe. Gaston als administrateur en Jean als ontwerper.

Door allerlei omstandigheden zoals de eerste wereldoorlog en het verliezen van klanten sloot het huis in 1920.

Natuurlijk zijn er op de expositie adembenemende kledingstukken te zien.

Toch vond ik het geheel wat braaf ingericht. Jurk na jurk in een vitrine en af en toe een schilderij, nee dat had wel anders gemogen. Spannender, uitdagender, feestelijker, want de invloed van Worth en zijn werk op de ontwikkeling van de mode kan niet onderschat worden. Bij de begrafenis in 1895 van deze eerste couturier met sterstatus waren zo’n 2000 mensen aanwezig, waaronder de president van de Franse Republiek en de burgemeester van Parijs.

Hoe leuk was het om aan het eind van de tentoonstelling te zien dat ‘Chanel’ ook in huis was.