Het gebeurt me niet vaak dat ik tijdens een bezoek aan een expositie denk: van die stof zou ik wel een paar meter willen hebben om er een zomershirt of jasje van te maken. Die gedachte kwam vaak op tijdens mijn bezoek aan Museum Cobra in Amstelveen. Tot 6 september kun je daar de tentoonstellingen ‘Wilde rokken, Cobra kunst als textiel’ en ‘Andy Warhol, the Textiles’ zien.

Wilde rokken, alleen al de titel roept woeste beweging op. Tussen 1948 en 1951 reageerde CoBrA (Copenhagen, Brussel en Amsterdam) speels en experimenteel op de serieuze kunst van vroeger en op de grauwe jaren van de Tweede Wereldoorlog. Spontaniteit en directheid waren uitgangspunten in plaats van esthetiek.

Bekende Nederlandse schilders die bij de COBRA groep horen zijn Corneille, , Karel Appel en Constant. Onder anderen van deze vier zijn op de expositie stoffen te zien, met daarnaast dessins van kunstenaars als Anne Bonnet en Anton Rooskens en kledingontwerpen van Oeke Wieringa.

In de jaren vijftig van de vorige eeuw vroeg de Enschedese N.V. Stoomweverij De Nijverheid kunstenaars om dessins te maken voor de nieuwe modestoffenlijn onder de titel ‘Famous Artist Series.’

De stoffen met wilde dessins werden met de zeefdruktechniek handmatig gedrukt.

Soms kwam de handtekening van de kunstenaar in het dessin herhalend terug.

Zoals altijd, en zeker in die tijd, waren de reacties niet altijd positief. Dit was wel wat anders dan een stof met een romantisch bloemetje of een keurig ruitje.

In een artikel van 28 februari 1958 in het Deventer Dagblad werd die toon al gezet door de titel ‘Karel Appel gaat ook de vrouw te lijf, verftubes leegknijpen op katoen.’

Een groot publiek voor dit soort stoffen zal er niet geweest zijn. Je moest er een zekere artisticiteit en durf voor hebben om dit te dragen. Ik stel me de reacties voor als je in zo’n uitbundige jurk binnenkwam op een verjaardagsfeest waarbij iedereen er braaf en netjes uitzag. Hulde voor de vrouwen met lef in hun jurken vol kleur uit leeg geknepen verftubes!

Van welke stof zou ik wel een paar meter in een dunne katoen willen hebben?

Deze!

En die!

Of toch maar deze?

Bij de andere tentoonstelling in Museum Cobra met stofontwerpen van Andy Warhol kan ik zeggen dat het me niet uitmaakt van welke stof ik een paar meter zou willen hebben. Ik vind ze allemaal heerlijk en verrassend.

Bij Andy Warhol denk je direct aan pop-art en aan de zeefdrukken van de blikken Campbell Soup en flessen Coca Cola. Ook zijn werk als illustrator voor modemerken ken ik. Minder bekend zijn de stofdessins die hij ontwierp voor de Amerikaanse textielbedrijven Balmoral Looms, D.B. Fuller & Co, M. Lowenstein & Sons, Crompton- Richmond Company en Leon B. Rosenblatt.

Het zijn stuk voor stuk sublieme en waanzinnig grappige dessins die, hoewel gemaakt in de jaren 50, er ook nu nog fantastisch en modern uitzien.

Ooit had ik een droom om dessinontwerper te worden en dan dagenlang te zeefdrukken. Dat is er niet van gekomen en dat is niet erg. Alleen al de herinnering aan zo’n dagdroom doet me goed.

Bij een stofontwerp gaat het om de herhaling van vormen. Bij het drukken moeten die aan alle kanten aansluiten.

Dat heet ‘op rapport.’ De herhaling in het dessin is een spel met vormen, heerlijk om dat met je ogen te volgen.

Een mooi voorbeeld is het dessin Ice Cream Dessert uit 1960 voor de firma M. Lowenstein  Sons. Als je goed kijkt, zie je dat alle ijscoupes dezelfde richting op staan, behalve die met de kers bovenop.

In de ene rij staat hij rechtop en in drie rijen daarnaast is de coupe omgekeerd. Dat geeft beweging in dit dessin.

Het grappige aan de Warhol dessins is de keuze van onderwerpen. Hij gebruikt gewone, dagelijkse objecten die we allemaal kennen en gebruiken.

Zo drukt hij sokken, schoenen, bezems, knopen, hoeden en zakhorloges in allerlei kleurvariaties op katoen of zijde.

Bladeren en vlinders dansen over de stof.

Zelfs de typisch Amerikaanse ‘Candy Apples’ ontkomen niet aan de tekenhand van Andy Warhol.

Hoe vrolijk moet het zijn geweest om op een feest in zo’n uitbundige jurk binnen te komen.

Het is een groots DessinFeest daar in Museum Cobra in Amstelveen. Tot 6 september te zien.

Als ik nu toch echt een dessin zou moeten kiezen uit deze tentoonstelling voor een zomershirt dan zou het denk ik toch het dessin Rulers (1961) worden of…